Gündem

gundem

Bilinçli Ebeveynlik Nedir?

24 Eyl 2019

/ Yazan: Bileceksin
Çocuk sahibi ailelerin olması gereken bir şeydir bilinçli ebeveynlik. Her çocuğun farklı sorunları ve sıkıntıları olabilir ancak bunu bilinçli birer ebeveyn olarak rahatlıkla çözebilirsiniz. Peki bilinçli ebeveynlik nedir? Bilinçli ebeveyn nasıl olunur?

Bilinçi Ebeveyn Nasıl Olunur?

Küçük ve yaramaz çocuk sahibi olan anne baba, ara ara bir kılavuzluğa ihtiyaç duyabilirler Çoğu ebeveyn lazımlık kazaları, sabah erken saatlerde uyanmalar, kardeşlerin birbirlerine tükürmeleri ve okul öncesi eğitim ile ilgili bazen nasıl davranacağını konusunda ikilemler yaşarlar. Ayrı olarak etraftan bu konuda çok fazla tavsiye duyarlar. Lakin bu nasihatlerin hangisinin doğru olduğu konusunda yaşanan ikilimler ebeveynleri daha da yorar. Aşağıda bir ebeveynin sinir bozucu bir vaziyetle karşı karşıya kaldığında nasıl davranması gerektiğine değin bilgiler bulunmaktadır.

Bilinçli Ebeveynlik


 Bir konuda bilinçli olmak bu arada o konuda dikkatli olmak demektir. Dikkat, spontane hatıra yaşamak için yapılan bir uygulamadır. Bu, hayatın neresinde olunduğu, ne düşünüldüğü, içeride ve dışarıda nasıl hissedildiğinin bilinmesi mananına gelir. Bilinçli bir insan olmak, karşılaşılan olaylar karşısında daha sakin ve yetkin düşünerek, kabullenerek hareket etmek demektir. Dikkatli bir ebeveyn olmanın emeli, çocuğun davranışlarına düşünerek cevaplamaktır. Ve çocukla olan ilişkileri güçlendirmek yanında pozitif olmada tesirlidir. Tabi ki bu her zaman pozitif düşünce sahibi olunacak mananına gelmez. Sözgelişi yemeğini yemeyen bir çocuğa kızan bir ebeveynin, çocuğuna bağırması, ters davranması yerine ona nasıl ılımlı davranılması gerektiğini düşünmesi, bilinçli bir ebeveynin uygulayacağı bir davranıştır.

Bilinçli bir ebeveyn; şimdiki giderek meşgul olur ve geçmişte yaşadığı travmaların ve duyguların karşılaşılan olay karşısında verilecek reaksiyonlarını etkilemesine müsaade etmez. Karşılaştığı olaylar karşısında otomatik bir reaksiyondan ziyade daha bilinçli reaksiyonlar verir.

Bilinçli Ebeveynliğin Temel Etkenleri


 Bilinçli ebeveynlik üç ana niteliğe odaklanır. Bu nitelikler şunlardır:
• Şimdiki vakitte farkındalık ve dikkat
• Maksatlılık ve davranış anlayışı
• Tutumlarının yargılayıcı değil şefkatli, kabul eder tarzda olması

Tüm bu nitelikleri daha da ileriye götürmek bilinç düzeyini artırmak olasıdır. Bunun için şu yetenekleri edinmek gerekir:

Dinleme: Çocukları dikkatli olarak dinlemek ve gözlemlemek gerekir. Ve bu muazzam derecede sabırlı olmayı gerektiren bir vaziyettir. Zamanla pratik yapılarak edinilecek bu yetenek, dinlendiğini bilen çocuğun özgüveni geliştirir.

Yargılamamak: Vaziyet karşısında çocuğun duygularını ve hislerini yargılamadan yaklaşmak gerekir. Kolayca izah etmek gerekirse yargılamadan yaklaşmak, çocuğun gerçekçi olmayan beklentilerini bırakmasına da yardımcı olur.

Duygusal farkındalık:
Ebeveyn ile çocuk arasındaki etkileşimlere konusunda farkındalık geliştirmek, ebeveynden çocuğa doğru başka bir deyişle geriye doğru uzanan bir vaziyettir. Duygusal farkındalığın modellenmesi, çocuğa aynı şeyi yapmayı öğretmenin anahtarıdır.

Öz denetim: Ebeveynin hissettiği kırgınlık veyahut kızgınlık hatıranda reaksiyon vermesi yerine duygularına sahip çıkması mananına gelmektedir. Hasılı aşırı reaksiyon vermekten kaçınarak, harekete geçmeden önce düşünmek gerekir.

Merhamet: Bir ebeveyn çocuğunun davranışlarına veya düşüncelerine katılmayabilir, ancak dikkatli ebeveynlik; şefkat göstermeye teşvik eder. Başka bir deyişle çocuğun bulunduğu vaziyet için empatik ve anlayışlı olmayı içerir.

Bilinçli Ebeveynliğin Faydaları


 Dikkatli ve bilinçli ebeveynliğin yararlarını inceleyen çok sayıda çalışma vardır. Ebeveynler için bu faydalar, çöküntü, anksiyete gibi stres ve duygu durum bozukluklarının azaltılmasını içerebilir. 2008 seneninde yapılan küçük çaplı bir çalışmayla; bilinçli ebeveynliğin gebeliğin üçüncü üç aylık dönemlerindeki faydalarını dahi araştırılmıştır. Gebelikte bilinçli olan kadınların çok daha az kaygıları olduğu ve daha az negatif ruh hali yaşadıklarını bildirilmiştir.

Yeniden yapılan başka bir çalışmada bu vaziyetin ebeveynlerin ve ailenin genel refahını artırabileceğini belirlemiştir. Mevcut bir ebeveynlik programına farkındalık eğitimi ilave etmek, ebeveyn-çocuk ilişkisini güçlendirmiştir. Yapılan bu özel çalışmada, ergenlik döneminde, başka bir deyişle ebeveyn-çocuk arasında çatışmaların üst evrede olduğu dönemde dahi bilinçli ebeveynlerin ve çocuklarının bu vakitleri daha başarılı geçirdiği belirlemiştir.

Dikkatli ebeveynlik, çocuklar için sosyal karar vermede yardımcı olabilir. Yapılan araştırmalar bilinçli ebeveynliğin günümüzde karar verme ve duygusal tertip etmeyle bir irtibatı olduğunu ortaya çıkarmışlardır. Dolayısıyla, bu tür ebeveynliklerin teşvik ettiği duyguların anlaşılması ve kabul edilmesi, çocukların çok ehemmiyetli bir yaştan itibaren bu ehemmiyetli hayat becerisini kazanmasına yardımcı olabilir. Bilinçli ebeveynlik, çocuklar üzerinde fiziksel istismar gibi potansiyel kötü muameleyi azaltabilir. 2007 seneninde yapılan bir çalışmaya göre değişik dikkat taktikleri kullanan anne-babalar arasında çocuk istismarı konusunda bir miktar azalma olduğunu gözlemlenmiştir. Yalnızca bu değil, ebeveynlik tutumları da gelişmiştir. Bunun yanında çocuk davranış meselelerinde da gelişme görülmüştür. Bilinçli ebeveynliğin diğer potansiyel yararları da şu şekilde sıralanabilir:

• Ebeveyn-çocuk iletişimini geliştirir
• Hiperaktivite semptomlarını azaltır
• Ebeveynlik memnuniyetini arttırır
• Saldırganlığı azaltır
• Depresyon duygularını azaltır
• Stresi ve kaygıyı azaltır
• Genel olarak daha fazla ebeveyn katılımı teşvik eder
• Ebeveynliği daha az gayret harcar gibi hissetmesini sağlar.

Bilinçli Ebeveynlik Örnekleri


 Ebeveynlerin çocukları ile karşılaştığı problemler karşısında bu zorluklara nasıl yaklaşması gerektiğine dair örnekler bu konunun pekişmesi için daha yararlı olacaktır. Aşağıda ebeveynlerin zorlandığı birkaç örnek konu ele alınmıştır:

Bebeğiniz uyumamak için direniyorsa: Vakit vakit bebekler ya da çocuklar uyumamak için direnebilirler ve bu durum ebeveynlerin oldukça canını sıkar. Böyle durumlarda ebeveynler daimi böyle olacağını düşünerek kaygıya düşerler. Oysa bu dönemlik bir vaziyettir ve ara ara her ebeveynin yaşadığı bir sıkıntıdır. Ebeveynlerin bu vaziyetin geçici olduğunun farkına vararak kendilerini yargılamamaları gereklidir. Bu yalnızca bir gece veyahut ara ara yaşanabilecek bir vaziyettir ve her geceye bu manası yüklemenin anlamı yoktur. Bilinçli olarak duraksamak, vaziyetin bir değerlendirmesini yapmak böyle bir geceyi atlatmaya yardımcı olur.

Çocuğunuz bir oyuncak mağazasında sinir krizi geçiriyorsa: Çocuklar her istediklerine erişmek için koşulları zorlamaya çalışırlar. Çocuğunuz bir alış veriş merkezinde veyahut oyuncak mağazasında istediği alınmadığı için çığlık çığlığa bağırıyor ve sinir krizi geçiriyorsa ebeveyn olarak bu vaziyet karşısında etrafınızdakilerden utanmanız gerekmez. Utanarak diğer negatif duyguların tetiklenmesine müsaade etmemelisiniz. Etrafınıza baktığınızda muhtemelen sizi izleyen yabancılar göreceksiniz fakat onları görmezden gelmeyi muvaffak olmalısınız. Çocuğunuz alışverişten yorulmuş veya canı sıkılmış olduğu için böyle bir yola müracaat etmiş olabilir. Ama sırf çocuğunuzu susturmak veya etrafa rezil olmamak için pahalı oyuncaklar almak veya çocuğunuzun her istediğini yapmak gibi bir gaflete bilinçli bir ebeveyn olarak düşmeyin. Zira bunun sonu yoktur. Çocuğunuz sakinleştikten sonra neden istediğinin alınmadığı ile ilgili onunla, onun anlayacağı tümcelerle bir konuşma yapmanız onun zaman içerisinde bu hareketin yanlış olduğunu fark etmesini sağlayacaktır.

Çocuğunuz yemek yemeyi reddediyorsa: İştahı açık, bebeklikten beri iyi beslenen bir çocuk olsa dahi ara ara yemek yemek istemeyebilir. Böyle bir dönemde onu yemek yemeye zorlamak, cezalandırmak gibi yollar tersine teper. Hiçbir zaman yemek yemek istemeyen bir çocuk zorlanmamalıdır. Çocuğun bu tepkisinin şahsi bir eylem olmadığı düşünmeli ve zorlayıcı, sert tavırlarla cevaplamaktan kaçınılmalıdır.

Bilinçli Ebeveynliğin Diğer Ebeveynlik Stilleriyle Farklılıkları


 Bilinçli yani dikkatli ebeveynliği diğer ebeveynlik stillerinden ayıran özellikler vardır. Bilinçli ebeveynlik bilhassa bir şeyler yapmak için eyleme geçmez. Yalnızca olması şart olan şey için vakit ayırır. Diğer ebeveynlik stilleri olaya nasıl yaklaşılacağına veyahut belirli davranış ve eylemlerle başa çıkma taktiklerine odaklanma eğilimindedir. Bilinçli ebeveynlik ise özünde olay karşısında, geri adım atıp yavaşlamakla alakalıdır. Başka bir deyişle bu ebeveynlik stili, hatıra etkileyebilecek içsel ve dışsal ikazcıları tanımakla alakalıdır. Bu vaziyeti, belirli bir neticesi ele geçirmek için akıntıya karşı gelmek yerine, pozitif ve negatif duygularla akışa bırakmakla alakalıdır.

Bilinçli ebeveynlikte, dünyayı çocukların gözüyle görmeyi muvaffak olmak gerekir. Ve unutulmamalıdır ki; çocuklar natürel olarak şu anda başka bir deyişle şimdiki vakitte yaşarlar. Diğer ebeveynlik stilleri, çocuklara yapı, rutin veyahut doğru ve yanlış öğretme ile ilgili daha fazla ısrarcı olabilirken, oysa dikkatli olmak doğuştan gelen kabiliyetleriyle alakalıdır. Burada son emel, çocuğun kendi stresleri ile daha dikkatli bir şekilde başa çıkması için yetilerini geliştirmektir.

Bilinçi Ebeveyn Nasıl Olunur?


 Bilinçli ebeveyn olabilmek için kimi taktikler geliştirerek bunu yaşam tarzına katmak gerekir. İlla yaşam tarzını değiştirmek gerekmez. Bu alışkanlıklar ve taktikleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Mecazi olarak tam manasıyla olup bitenlere gözlerini açmak: Çevrede olup bitenlere karşı ne hissedildiğine dikkat edilmelidir. Dokunma, duyma, görme, koku ve tat alma duyularının bütününü harekete geçirmeyi öğrenmek gerekir.
• An’da kalmayı bilmek: Geçmişte yaşamaya veya gelecek için çok dikkatle tasarılama karşı direnmek gereklidir. Şu anda olan bitenleri konusunda dikkatli olunmalıdır.
• Kabul etmek: Çocuğunda duygu ve düşünceleri olduğunu kabul etmek gerekir. Karşılaşılan zorlu durumlarda bunu düşünerek sinirlenmeden cevaplamayı sağlamaktadır.
• Derin soluk almak: Kriz anlarında derin nefes alarak beyine giden oksijen miktarını artırmak ve sakinleşmek için kişinin kendine zaman vermesini sağlar. Bu alışkanlığın çocuğa da kazandırılması böyle durumlarda çocuğunda sakinleşmeyi öğrenmesini sağlamaktadır.
• Meditasyon: Nefese odaklanmak meditasyonun büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Kendi iç sesinizi dinlemek için her gün birkaç dakika ayırmak yeterlidir. Bunu öğrenmek için internette hazırlanmış videoları izlemek ya da bir meditasyon uzmanından danışmanlık almak yardımcı olabilir.

Bilinçli ebeveynlik yolunu ilk defa tecrübe ediyorsa, doğru ve dikkatli bir şekilde uygulanamayabilir. Ancak, uygulamaya devam edildikten belli bir müddet sonra, karşılaşılan olaylar karşısında tepki vermeden önce, beklemenin kişinin kendi stresini azaltıp çocuğu olumlu istikamette etkilediğini görmek olasıdır.

Hiç yorum yok

Yorum Gönder

© Tüm Hakları Saklıdır
Tasarlayan Bileceksin