Gündem

gundem

Psikolojik Hastalıklar ve Belirtileri

5 Eki 2019

/ Yazan: Bileceksin
Bu yazımızda psikolojik hastalık türlerinden ve psikolojik hastalıkların belirtilerinden bahsedeceğiz. Yazıyı sonuna kadar okursanız psikolojik hastalıklarla ilgili bütün bilgilere sahip olabilirsiniz.


Akıl hastalığı, ferdin düşünme, hissetme ve davranış şeklini negatif istikamette etkileyen zihni sıhhat şartlarını dile getirmektedir. Aynı fiziksel hastalık ifadesinin çok değişik fiziksel sağlık şartlarını tanımlayabileceği gibi, zihinsel hastalıklarda da bir hayli farklı zihinsel sağlık meselelerini kapsamaktadır.

Psikolojik Hastalıkların Yaygınlığı


 Milli Ruh Sağlığı Enstitüsü, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki beş yetişkinden birinin rastgele bir senede zihinsel bir hastalık yaşadığı düşünülmektedir. Bu, nüfusun hemen hemen yüzde 20’sinin zihni bir hastalığı olduğu mananına gelmektedir. Bunlar Rastgele bir Zihni Hastalık (AMI) ve Ciddi Zihni Hastalık (SMI) olamak üzere iki kategoriye ayrılmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 25 yetişkinden birinin tahminen rastgele bir senede bir veya daha fazla ana hayat aktivitesini engelleyen veya sınırlayan ciddi zihinsel hastalık yaşamaktadır. DEHB gibi bir takım akıl hastalıkları küçüklük döneminde başlar ve şizofreni gibi diğer akıl hastalıklarının ergenlik döneminde veya genç erişkinlik döneminde bariz hale gelmesi muhtemeldir.

Bir takım anksiyete bozuklukları gibi bir takım akıl hastalıkları her yaşta başlayabilmektedir. Stresli hayat deneyimi ile ortaya çıkmış olabilirler veyahut semptomlar bariz bir yol açmadan ortaya çıkabilmektedir. Aynı anda ansızın fazla akıl hastalığı olması da olasıdır. Mesela, yaygın kaygıya sahip birinin de DEHB’si veya anoreksiya nervozada bulunan birisinin de çöküntüsü olabilmektedir.

Psikolojik Hastalık Türleri


 Amerikan Psikiyatri Birliği’nin çıkardığı Teşhis ve İstatistiksel Zihni Bozukluk El Kitabı (DSM) birkaç 100 belirli zihni hastalıklarını veya rahatsızlıklarını sınıflandırmıştır. Bunlar belirli sınıflara veya türlere ayrılırlar. Akıl hastalıklarının türleri aşağıdaki gibidir:

• Nöro gelişimsel bozukluk
• Şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluklar
• Bipolar ve alakalı hastalıklar
• Depresif bozukluklar
• Anksiyete bozuklukları
• Obsesif kompulsif ve ilişkili bozukluklar
• Travma ve stres tesirine bağlı bozukluklar
• Disosiyatif bozukluklar
• Somatik semptom ve alakalı hastalıklar
• Beslenme ve yeme bozuklukları
• Eliminasyon bozuklukları
• Uyku ve uyanıklığı bozuklukları
• Cinsel işlev bozukluğu
• Cinsiyet disforisi
• Yıkıcı, dürtü kontrolü ve davranış bozuklukları
• Madde konusunda ve bağımlılık bozuklukları
• Nörobilişsel bozukluklar
• Kişilik bozuklukları
• Parafilik bozukluklar
• Diğer zihni bozukluklar

Psikolojik Hastalık Belirtileri ve Bulgular


 Akıl hastalıklarının belirtileri vaziyete bağlı olarak büyük ölçüde değişmektedir. Sözgelişi, çöküntüsü olan kişi azalmış enerji ve uyku problemi yaşarken, yeme bozukluğu olan biride tıkanma ve kusma olabilmektedir. Tüm akıl hastalıkları bunu ortak bir şekilde yaşamaktadır ve bu ehemmiyetli sıkıntılarla ilişkilidir veya kişinin çalışma becerinine müdahale etmektedir. Genel olarak, zihinsel hastalık kriterlerini karşılamak için, ferdin semptomları sosyal, mesleksel veya eğitsel işleyişine müdahale etmelidir.

Herkes zihinsel sağlıklarında doruklar ve yükselmeler yaşayabilir. Kişi sevdiği birinin kaybı gibi stresli bir tecrübesi, psikolojik iyi oluşunu geçici olarak azaltabilmektedir. Fakat bu akıl hastası olduğun mananına gelmez. Akıl hastalıklarının çoğu, belirtilerin iki hafta gibi belirli bir müddet devam etmesini gerektirmektedir. Bazı fertler hastalıklarına değin iç görüleri vardır ve bir meseleyle karşılaştıklarını kabul ederler. Mesela, kaygı bozukluğu olan biri, semptomlarının günlük yaşamlarını etkilediğini kabul etmektedir. Ancak, psikotik bozukluğu olan biri, düşüncelerinin çarpıtıldığını fark etmeyebilir. Genel manada, akıl hastalığının ortak semptomları vardır ve bunlar aşağıdakiler gibidir:

• Faaliyetlere alaka kaybı
• Uykudaki farklıklar
• İştahta farklıklar
• Para çekme
• İzah edemeyen baş ağrısı ve karın ağrısı gibi fiziksel belirtiler
• Konsantrasyon zorluğu
• Ruh halindeki farklıklar

Her zihinsel hastalığın farklı belirtiler vardır, ancak düşünce, ruh hali ve davranışta farklıklar yapma eğilimindedir. Kişi kendinde veya sevdiği birinde akıl hastalığı olduğundan şüpheleniyorsa kaygıları ile ilgili bir doktorla konuşması çok ehemmiyetlidir.

Psikolojik Hastalıkların Nedenleri


 Çoğu akıl hastalıklarının kati nedenleri bilinmemektedir, bunların yerine birkaç farklı etkenlerden kaynaklandıkları düşünülmektedir. Birinin zihinsel bir hastalık geliştirip geliştirmediğini etkileyen bazı etmenler vardır ve bu etmenler aşağıdakiler gibidir:

• Genetik: Ailelerde birçok akıl hastalığı var gibi görünmektedir. Sözgelimi şizofreni gibi hastalıkları bir akrabası olan kişiler, onu geliştirme riski daha yüksektir.

• Biyoloji: Beyin kimyevileri akıl hastalıklarında büyük rol oynamaktadır. Nörotransmiterdeki farklıklar, beyindeki kimyevi habercilerdir.

• Doğumdan evvelki etrafsal etkenler: Kişinin annesi içki içiyorsa, kullanılmış ilaçlar kullanıyorsa veya bu kişiye gebe kaldığında zarar veren kimyevilere veya zehirli maddelere maruz kalmışsa zihni hastalık geliştirme riski daha yüksek olmaktadır.

• Hayat tecrübeleri: Kişinin yaşadığı stresli hayat olayları akıl hastalığının gelişimine katkıda bulunabilir. Kalıcı travmatik olaylar, TSSB gibi koşullar veya çocuk bakımını yapan birincil bakıcılarda tekrarlanan farklıklar gibi, bir bağlanma bozukluğu geliştirmeye kapı aralayabilmektedir.

Psikolojik Hastalık Komplikasyonları


 Akıl hastalığı, birinin hayatında çeşitli komplikasyonlar yaratabilir ve bu yaygın komplikasyonlar aşağıdaki gibidir:

• Aile çatışması
• Evvelce zevkli olan etkinliklere ilgi kaybı
• Cinsel işlev bozukluğu
• İş yerinde veya okulda devamsızlık
• Okulda veya işte düşük performans
• Fakirlik
• Hanesizlik
• Legal meseleler
• Uyuşturucu veya alkol problemleri
• Fiziksel sağlık meseleleri
• Artan intihar riski
• Davranış meseleleri

Psikolojik Hastalıkların Teşhisi


 El Kitabı DSM-5, akıl hastalığı teşhisi koymak için profesyoneller tarafından kullanılan bir rehber sunmaktadır ve bu her akıl hastalığı için kriterleri ve semptomları izah etmektedir. Akıl hastalıkları, bir psikolog veya psikiyatr gibi doktor veya akıl sağlığı uzmanı tarafından teşhis edilebilmektedir. Kişi akıl hastalığının olup olmadığını belirlemek için, muhtemelen doktorla müzakeresi gerekmektedir. Bir profesyonel hastalığının tarihini, yaşadığı belirtileri ve hastalığının kapı araladığı meseleleri anlamak isteyecektir. Ayrı olarak aile azalarından müzakereye katılmaları da istenebilir, böylelikle gördükleri belirtileri tanımlayabilirler.

Bir tanı konmadan önce, fiziksel sıhhat konularını dışlamak için fiziksel bir kontrole ihtiyacı olabilir. Sözgelişi tiroit meseleleri, çöküntü veya kaygı semptomlarına kapı aralayabilmektedir. Ayrı olarak anketleri doldurma veya psikolojik testlerden geçmek istenebilir. Tarama araçları veya psikolojik testler, bir uzmana net teşhis konusunu tespit etmekte veya hastalığın ciddiyetini belirlemede yardımcı olabilmektedir.

Psikolojik Hastalıklar İçin Rehabilitasyon


 Pek çok akıl hastalığı rehabilitasyon edilememektedir. Rehabilitasyon, akıl hastalığının türüne bağlı olarak büyük ölçüde değişmektedir ve Psikotik bozukluklar gibi bir takım akıl hastalıkları ilaca iyi cevap verebilir. Ayrı olarak kişilik bozuklukları gibi diğer vaziyetler konuşma terapisine en iyi şekilde cevaplayabilmektedir ve sonuçlar ferdi düzeyde de büyük ölçüde değişebilmektedir. Kişinin kendisi veya sevdiği birinin zihni bir hastalığı olabileceğinden şüpheleniyorsa, kesin uzman bir doktorla müzakerelidir. Ayrı olarak doktor daha ileri değerlendirme, ölçme ve rehabilitasyon için bir ruh sıhhati rehabilitasyonu sağlayıcısına müracaat edebilir.

Hiç yorum yok

Yorum Gönder

© Tüm Hakları Saklıdır
Tasarlayan Bileceksin