Gündem

gundem

Bubonik Veba Nedir? Nasıl Bulaşır?

Yine Çin'de çıkan bubonik veba nedir? Bubonik Veba Nasıl Bulaşır? Bulguları Nelerdir? Bubonik Veba (Kara Veba) Nedir? Bubonik Veba Nasıl Bulaşır? Bubonik Veba Belirtileri Nelerdir? Bubonik Veba Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

7 Tem 2020

/ Yazan: Bileceksin
İlk kez Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan ve kısa sürede bütün dünyaya sunulan corona virüsü sonrasında Çin’den bir kötü haber daha geldi. Çin’e tabi İç Moğolistan'daki bubonik veba bulguları gösteren hastaların olmasıyla birlikte alarma geçildi. Peki, bubonik veba nedir? Bubonik Veba belirtileri nelerdir?

Bubonik Veba Belirtileri Nelerdir?


Bubonik Veba Nasıl Bulaşır? Bulguları Nelerdir?


 Dünya corona virüsü ila mücadeleye devam eder iken, Çin'dahi bubonik olay (kara veba) görülmesi yetkilileri alarma geçirdi. Sosyal medya kullanıcıları, bubonik veba nedir sorusunun cevabını öğrenmek istiyor.

Bubonik Veba (Kara Veba) Nedir?


 Veba hastalığın en ölümcül türü olan bubonik veba, Ortaçağ Avrupa'sında yaşamı inme etmişti. Bu salgından sonra ‘Kara vefat' yahut ‘Kara veba' diyerek isimlendirilen bubonik veba, dağ sıçanlarında tespit edilen pireler aracılığıyla etrafa dağılıyor. Veba, Yersinia pestis bakterisi yönünden yapılan enfeksiyon hastalıklarının umumi adıdır. Veba hastaları mikrop kaptıktan sonra 2-8 gün içerisinde ansızın başlayan baş ve sırt ağrıları, ateş, titreme, kusma, soluk darlığı, bitkinlik, deri lekeleri, burun kanaması, kan tükürme, kasık ağrıları ve sürekli dikkatsizlik bulguları sergilerler. Dil kurur ve rengi kahverengileşir. Geçmişte belli dönemlerde bu hastalığın büyük salgınları yaşanmıştır.

14. yüzyılda kara vefat olarak kayıtlara geçen salgının, hıyarcıklı veba olduğu sanılmaktadır. Hıyarcıklı Veba Bir pire insanı ısırdığında ve yarayı açık kanla kirlettiğinde, veba taşıyan bakteriler dokuya geçer. Pestis hücrelerin içerisinde üreyebilir, bu nedenle fagositozlanmış olsalar dahi, hala yaşamda kalabilirler. Vücutta bir kere girdiklerinde, bakteriler interstisyel sıvıyı boşaltan lenfatik sisteme girebilir. Veba bakterileri,biri beta-adrenerjik blokaja yol açtığı bilindik birkaç toksin salgılar.

Pestis, enfekte olmuş insanın lenfatik damarlarından, lenf noduna ulaşana kadar akut lenfadenite niçin olur. Şişmiş lenf nodları, hastalıkla alakalı tipik buboları(hıyarcıklar) oluşturur ve bu buboların otopsileri, bunların çoğunlukla hemorajik yahut nekrotik olduğunu ortaya koymuştur. Eğer enf nodu patlatılmışsa, enfeksiyon kan dolaşımına geçerek sekonder septisemik vebaya yol açabilir ve akciğerlere geçerek sekonder pnömonik vebaya yol açabilir.

Bubonik Veba Nasıl Bulaşır?


 Vebanın farelerden bulaştığı kanısı sık görülür, ama aslında bakteriyi yayan bir tür piredir ve fareler dahi bu hastalığın kurbanıdırlar. Tarihte veba salgınlarından evvela şehirlerde büyük miktarda sıçan ölümlerinin ortaya geldiği görülmüş, ölmüş farelerle ilişki eden insanların, pire ısırması sebebiyle bu hastalığa maruz kaldıkları tespit edilmiştir. Hastalık, mikrop kapıldıktan 2-8 gün içerisinde kendini gösterir. Hastada ansızın başlayan baş ve sırt ağrıları, ateş, titreme, kusma, soluk darlığı, bitkinlik, deri lekeleri, burun kanaması, kan tükürme, kasık ağrıları ve sürekli dikkatsizlik görülür. Dili dahi kahverengi ve kurudur. Yapılacak ilk iş hastayı tecrit etmektir. Çevresindeki sıhhatli şahıslara koruyucu antibiyotik tedavisi uygulanmalıdır. Bugün amacıyla önemi olmayan ve eski devirlerde dahi muhtemel epey çok görülmeyen bu hastalığın tedavisi amacıyla geç kalmadan sıhhat kuruluşlarına duyurmak lazım olur.

Bubonik Veba Belirtileri Nelerdir?


 Hastalık çok sayıda türde olmasından bulguları dahi epey çeşitlidir. 'Hıyarcıklı veba' ('bubonik veba') veba hastalığının en süregelen biçimidir. Hastalığa adı verilen niçin olur. Bakteri bedene girdikten sonra 3 ila 8 gün içerisinde tesirini gösterir. Belirtileri şunlardır:

  • Yüksek ateş, üşüme duygusu, sıkıntı, amel ve adı verilen, lenf bezi şişmeleridir.
  • Deri altında ve iç organlarda kanama başladığı vakit dahi, akan kanın birikmesi neticesi ciltte kara lekeler meydana gelir.
  • Bunun beraberinde "Septisemik Veba" adı verilen veba türünde şayet titreme, kg kayıbı, bağırsak düzeninin bozulması, kusma, yüksek ateş, oral ve burundan kan gelmesi, dokuların ölümünden kaynaklanan kararmalar (nekroz) ve iç kanama en mühim belirtilerdir.

Sonuç olarak, ciltte ve başka organlarda kanama olur ve bu dahi al ve / yahut kara karışık döküntü ve hemoptizi / hematemez (kan öksürme / kusma) yol açabilir. Deride böcek ısırıklarına benzeyen yumrular vardır; şunlar çoğunlukla al ve ara sıra merkezde beyazdır. Tedavi edilmezse septisemik veba çoğunlukla ölümcüldür. Antibiyotiklerle er tedavi,mortalite oranını yüzde 4-15 arasında azaltır.

Bubonik Veba Nasıl Olur?


 En sık görülen veba türü olan Bubonik veba, bütün veba olgularının aşağı yukarı olarak %75'lik kısmını oluşturur. Pire ısırmasının bir iki gün sonrasında, ısırılan bölümde kızarıklıkla birlikte lenf bezlerinin şişmesi gözlemlenebilir. Bakteriden kaynaklanan enfeksiyon sebebiyle şişen lenf bezlerinde ısırıldıktan birkaç gün sonra iltihaplı bir likit gelmeye başlar. Hastalık bu aşamada tedavi edilmezse bakteri bedenin başka bölgelerine yayılarak çok daha önemli boyutlara ulaşabilir.

Vebadan en çok büyülenen organlardan biri dahi akciğerdir ve bakteri akciğere ulaştığında "Akciğer Vebası" isimli veba cinsini meydana gelir. Bu aşamada hastalık en ölümcül boyuta gelmiştir. Bulaşıcılığı başka veba çeşitlerine göre çok daha yüksektir. Hastalık bu aşamada tedavi edilmezse solunum yolları hasar görür ve bu vaziyet ansızın ölümlere yol açabilir. Bakteri akciğerde bulunduğundan öksürme ve aksırma ila hastalık başka insanlara kolaylıkla bulaşabilir. "Gastrointestinal Veba" başka veba çeşitleri ila tıpkı bulguları gösterir ve gene başka çeşitler gibi er tespit ila tedavisinin yapılması lazım olur. Tedavi edilmediğinde ölümlere yol açabilir.

Bubonik Veba Tedavi Yöntemleri Nelerdir?


 Hastalığın tedavisinde başarı oranının artırılabilmesi amacıyla en mühim nokta er teşhistir. Erken tespit edilen hastalık %100'e yakın bir şekilde tedavi edilebilmektedir. Tamamen farmakolojik yollarla tedavi edilen veba hastalığında rastgele bir cerrahi müdahale gerekliliği söz hususu değidir. Bakterinin bedende tespit edilmesinin sonrasında hızlı bir şekilde ilaç tedavisi başlatılmalıdır. İlaç tedavisine başlamak amacıyla geç kalınması halinde hastalığın ilerlemesi çok daha hızlı bir şekilde olur. Bu vaziyet tedavi sürecini uzatır ve zorlaştırır.

Bakteriyel bir hastalık olması ve tek bir bakteri türünden kaynaklı olarak oluşması sebebiyle veba hastalığının tedavisinde hususi ve kuvvetli antibiyotiklerden yararlanılır. Streptomisin, gentamisin, doksisiklin, ciprofloksazin ve kloramfenikol gibi antibiyotik türlerinden elverişli olanı hastalığın tedavisi amacıyla tercih edilebilir. Fakat şunlar arasından en sık sık sarfedilen ve bütün veba türlerinin tedavisinde tesirli olan antibiyotik türü kloramfenikoldür. Eğer siz dahi veba hastalığına dair bulgular taşıyorsanız, hemen bir sıhhat kuruluşuna müracaat ederek ayrıntılı şekilde muayene olur, lüzumlu teşhis testlerinizi bir an evvela yaptırabilirsiniz. Veba hastalığı ve başka bütün enfeksiyon hastalıklarında er tespit epey mühim olmasından tedavi sürecinize bir an evvela başlayarak hastalığı tamamıyla atlatabilir, hastalığın yakınlarınıza bulaşmasına ve vücudunuzda daimi hasarlar oluşturmasına engel olabilirsiniz.

Hiç yorum yok

Yorum Gönderme

© Tüm Hakları Saklıdır
Tasarlayan Bileceksin