Güncel
Bekleyiniz...
Merhaba, bugün borsada tavan ve taban hesaplaması nasıl yapılır konusu ile ilgili hesaplama yöntemini ele alacağız. İlk olarak kısa bir bilgi vereyim. Bildiğiniz gibi dünyayı tesiri altına alan Coranavirüs salgınında, ülkeler birtakım tedbirler aldılar. Bu tedbirler içinde ekonomiyi dahi ilgilendiren pek çok mevzu oldu.


Borsada Tavan ve Taban Hesaplama


 Borsalarda Covid-19 tesiri ile çok sert düşüşler ortaya geldi. Dünya borsalarındaki düşüşten ülkemizde etkilendi ve borsamızda bir zaman satım yaşandı ve geri toparlandı. Şu anda indeks virüsten evvela bulunduğu seviyelerde seyrediyor. Covid-19 pandemisi ile ilgili sert satışın önüne geçmek amacıyla ülkemiz borsasında tavan ve taban belirlenme işlemlerinde farklılık yapıldı.

Pandemiden evvela borsada hisse senetlerinde tavan ve taban marjı en çok %20 olarak uygulanıyordu. Pandemi ardından bu miktar %10′ a düşürüldü. Yani bir hisse senedi bir prosedür günü gününe en çok %10 yükselebilir yahut düşebilir. Hisse senetleri tespit edilen tavan ve taban marjının üstünde veya altında prosedür göremez.

Borsada Tavan Nasıl Hesaplanır?


 Borsada tavan hesaplaması yapılırken yüzde hesaplama formülünden faydalanacağız. Borsada hisse senetlerinden %10 tavan marjı olduğunu yukarda anlatmıştım. Dolayısı ile bir hisse senedinin tavan fiyatını hesaplamak amacıyla % hesaplamasına bakmamız gerekiyor. Örnekle anlatayım.

Borsada prosedür gören bir hisse senedinin kapanış fiyatı 8.36 TL olsun. Hisse senedi tavan fiyatı kapanış fiyatı üzerinden değerlendirildiğinden 8 Lira 36 Kuruş’un %10’unu bulup üstüne ekleme  yapacağız. Yüzde hesaplaması amacıyla aşağıdaki formülü kullanacağız.

A adedinin Yüzde B’si = (A / 100) x B

Hisse senedi fiyatı (8.36/100) x 10=0,836 Hisse tavanı %10’un üstünde olmayacağı amacıyla 0.836 sayısındaki 6’yı atacağız. Geriye 0.83 Kalacak. 0.83 TL. Hissemizin kapanış fiyatı 8.36 TL idi. Hisse fiyatı ile çıkan neticesi topladığımızda 8.36+0.83= 9.19 TL

Borsada tavan hesaplama prosedürü bu yolla uygulanmaktadır. Bizim verdiğimizi örnekteki hisse senedinin ertesi prosedür günü gününe tavan fiyatı 9.19 TL’dir.

Borsada Taban Nasıl Hesaplanır?


 Borsada taban hesaplaması yapılırken dahi gene %10 alınır. Yukarıda hesaplamayı yaptığımız amacıyla yineleme hesaplama yapmayacağım. Hisse senedinin kapanış fiyatından %10′ u ne şayet o kadar rakam kapanış fiyatından çıkartılır ve taban fiyatı bulunur.

8.36 TL ile kapanış yapan hissemizin taban fiyatı 8.36-0.83=7.53 TL Olur. Tavan ve taban marjı ister %5 ister %25 olsun. Yukarıda verdiğim yöntem ile bir hissenin tavan fiyatını ve taban fiyatını hesaplayabilirsiniz.

Borsada Aşırı Fiyat Değişimleri Nasıl Olur?


 Hisse senedi fiyatının Borsa İstanbul yönünden tespit edilen eşik kıymeti aşmasıyla ekstrem bedel oynaklıkları gerçekleşmiş olur. Örneğin; bir hisse senedinin fiyatı çok kısa zaman içinde 4,80 TL’den 4,45 TL’ye düşerse çoğunlukla eşik kıymet aşılır. Borsa İstanbul hisse senedinin daha süratli kıymet kaybetmesini önlemek amacıyla harekete geçer ve gelen emirleri durdurur. Kısa bir zaman o hisse senedi prosedür görmez ve buyruk toplama işlemine geçilir. Emir toplama hali, borsada gün nihayetinde tek fiyattan prosedür görmek üzere dönem kesici uygulamasından büyülenen hisse senedinde uygulanmaya başlar. Böyle bir vaziyet gerçekte yatırımcılar amacıyla epey önemlidir zira onlara yarar sağlar. Devre kesici programı yardımıyla gelen satım emirleri bir zaman ertelenerek, hissenin daha çok kıymet kaybetmesi önlenmektedir. Tek fiyattan buyruk toplama ardından, hisse senedi normal işlemlerine yani çok fiyatlı işlemlerine devam eder.

Devre kesici ile ilgili bilinmesi gereken birkaç mühim nokta vardır. Bunlardan biri, programın yalnızca devamlı prosedür bölümlerinde döneme girmesidir. Seans sonlarında yapılan tek fiyattan prosedür görme bölümlerinde kullanılmaz. Yani bir hisse senedinin fiyatında meydana gelen ekstrem değişimler, devamlı müzayede alanında yapılan dönem kesici ile engellenebilir. Hisse senetlerindeki ekstrem bedel değişimlerinin, Borsa İstanbul yönünden bir eşik değerle önlenmek istendiğini söylemiştik. Fakat bu eşik değerler belli kurallara göre belirlenir. Öncelikle referans olarak alınan bedel, hisse senedinin son olarak tek bedel yoluyla tespit edilen seviyesidir. Seans açılışlarında baz alınan tek fiyattan emirlerin gerçekleşmesi hisse senedinin prosedür gördüğü son bedel olarak ele alınır. Bu fiyatlar üzerinden hesaplanan artı ve eksi %10 değerleri, eşik değerler olarak adlandırılır. Dolayısıyla bir hisse senedinin bu fiyatlara gelmesi yahut bu fiyatları aşması neticesinde dönem kesici uygulamasına gereksinim duyulur ve tam dahi bu noktada başlatılır.

Hisse senetlerine verilen satım emirleri şayet serbest fiyattan verilmişse alıcı tarafında işlemler son kademeye kadar gerçekleşir. Normal şartlarda gerçekleşmeyen satım emirleri şayet hisse senedini taban fiyatına kadar indirir. İşte, dönem kesici ile hisselerin bu yolla ansızın düşüş yaşaması engellenir. Yeni sisteme geçilmesiyle beraber taban ve tavan fiyatların günlük olarak belirleniyor oluşu, dönem kesiciyi lüzumlu kılmıştır. Ayrıca %10’dan %20’ye artan aralık dahi programa gereksinimi artıran bir diğer faktördür. Dolayısıyla hisse senedi ansızın satışlarının eşik değerine ulaşması durumunda döneme giren dönem kesici programı, fiyatların süratli bir şekilde değişmesini engeller. Ayrıca eşik değerine denk gelen emirlerin gerçekleşmesine müsaade verilmeyerek iptal edilmesi dahi yatırımcıların lehine olan bir haldir. Devre kesici programa girdiği takdirde, hisse senedinde 5 dakika süresince buyruk toplama adımı gerçekleştirilir. Bu zaman zarfında emirler toplanır ve tek bedel ileri 2 dakikalık sürede belirlenir. Hisse senetleri yapılan bu tek fiyattan prosedür görmeye başlar. Bir diğer söyleyişle dönem kesicinin hisse senedindeki ansızın bedel değişimlerini 7 dakika engellediğini söyleyebiliriz. Ancak, bu unutulmamalıdır ki dönem kesici şayet seansın son on dakikalık bölümlerinde döneme girerse buyruk toplama süreci 10 dakikaya uzatılır.

Borsada tavan nasıl hesaplamaları yapılır? Borsada taban nasıl hesaplamaları yapılır? Anlatmaya çalıştım. Umarım yararlı bir yazı olmuştur. Konu ile ilgili görüş ve önerilerinizi yorum bölümünden iletebilirsiniz hoşçakalın bol kazançlar.

7 yorum

  1. Çok güzel bir yazı olmuş devre kesici olmasa acaba sonumuz ne olur

    YanıtlayınSil
  2. Recep Furkan2 Ekim 2020 17:10

    Bence de borsadaki değişiklik ler fazla hızlı lakin sayenizde her şeyden haberimiz oluyor çok iyi

    YanıtlayınSil
  3. Peki bunun için illa ekonomi bilmek şart mı?

    YanıtlayınSil
  4. Türkiyede yaşıyoruz ne borsası yahu :)

    YanıtlayınSil
  5. çok güzel bir site istediğim bilgileri net şekilde alıyorum :)

    YanıtlayınSil
  6. istediğim bilgileri net ve güncel alabiliyorum teşekkürler.

    YanıtlayınSil
  7. Verdiğiniz bilgiler için teşekkürler.

    YanıtlayınSil